Rola gontu w architekturze regionalnej

Zachowanie historycznego charakteru budynków

Gonty odgrywają bardzo ważną rolę w architekturze wielu regionów. Wykorzystanie gontu drewnianego do krycia dachów i elewacji budynków pozwala na zachowanie ich historycznego charakteru. Dzięki temu zyskują także wartość edukacyjną. Dostarczają informacji na temat dawnych technik budowlanych. W związku z tym tradycje rzemieślnicze zostają zachowane dla przyszłych pokoleń.

Zarówno w Polsce, jak i na świecie jest kilka regionów, w których wykorzystanie gontów drewnianych jest regułą. Należą do nich:

• Podhale,
• Karpaty,
• Alpy,
• Norwegia i Szwecja,
• Gruzja oraz Kanada.

W wielu przypadkach są to tereny górskie. Gdzie przywiązanie do tradycji jest bardzo silne. Warto wspomnieć, że gonty zyskują także na popularności w innych regionach naszego kraju. Dlatego, że drewno jest materiałem naturalnym i ekologicznym a co za tym idzie bardziej przyjaznym środowisku.

Przepisy i normy konserwatorskie dotyczące krycia dachów gontem drewnianym

W Polsce mamy wiele budynków historycznych jak muzea, kościoły drewniane czy dworki. Jako zabytki architektoniczne podlega ochronie konserwatorskiej. Dotyczy ona wykorzystanych materiałów oraz technik budowlanych a w nich:

• rodzaju i gatunku drewna na gonty,
• techniki produkcji i montażu gontów, -
• zasady zabezpieczenia i impregnacji drewna,
• wytycznych odnośnie do kształtu, grubości i sposobu układania gontów.

W Polsce funkcjonuje kilka norm i regulacji prawnych określających reguły krycia dachów obiektów regionalnych. Obejmują one:

Przepisy ogólne a w nich:

a) Ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zakładającą działania zgodne z wytycznymi urzędów konserwatorskich w danym regionie.

b) Przepisy prawa budowlanego określające wymogi dotyczące materiałów budowlanych i wszelkich prac zgodnie ze sztuką budowlaną.

Normy techniczne, do których należą:

a) PN-EN 14915:2013 - Drewniane pokrycia dachowe i okładziny ścienne: określająca wymogi co do właściwości fizycznych i mechanicznych gontów drewnianych oraz wymagania dotyczące montażu i konserwacji.

b) PN-EN 350-2:1999 - Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych: Norma ta zawiera uporządkowanie trwałości naturalnej drewna oraz sposoby jego ochrony przed szkodnikami i innymi czynnikami niszczącymi.

Dachy i elewacje w architekturze

Dachy i elewacje z gontu drewnianego to nowy trend w architekturze jednak bardzo szybko stał się popularny przez wzgląd na swoje zalety:

Naturalna estetyka i realizm

Gonty są naturalnym materiałem, który doskonale oddaje realizm zabytkowych budowli. Mnogość wzornictwa i różnorodność stylu pokrycia dachowego wyróżnia poszczególne regiony.

Wytrzymałość i odporność na zmienne warunki pogodowe

Gonty wykazują wysoką odporność na zmienne warunki atmosferyczne. Wynika to z kilku zasadniczych czynników, do których należą:

a) Wybór odpowiedniego gatunku drewna jak na przykład: modrzew, jodła, świerk, dąb lub cedr. Warto też pamiętać o tym, że drewno musi być dobrze wysuszone.

b) Oleje, żywice i taniny drzewne stanowią naturalną ochronę surowca przed insektami, grzybem i pleśnią.

c) Produkcja gontów ma kluczowy wpływ na ich odporność. Największą odporność na działanie wilgoci wykazują gonty łupane. Sposób obróbki nie narusza ich naturalnej struktury, przez co lepiej odprowadzają wilgoć.

d) Użycie odpowiednich impregnatów do drewna i sezonowe przeglądy. Wszystkie wyżej wymienione czynniki mają także wpływ na wytrzymałość dachu wykonanego z gontów.

Izolacja termiczna i akustyczna

Zauważyliście, że latem w lesie panuje przyjemny chłód? To za sprawą drzew, które są naturalnym izolatorem termicznym. Dlatego gont pomaga tak samo w utrzymaniu optymalnej temperatury wewnątrz budynku. Ograniczając utratę ciepła zimą a latem zapewniając przyjemny chłód. Poza tym drewno jednym z najzdrowszych materiałów budowlanych.

Gonty odgrywają bardzo ważną rolę w architekturze na przestrzeni dziejów z jednej strony pozwalają na zachowanie dziedzictwa kulturowego z drugiej strony są doskonałym sposobem na odciążenie środowiska naturalnego. Dlatego powinny zostać na stałe wpisane nie tylko do polskiej, ale i światowej architektury.